More
    Sunday, October 25, 2020
    Home สารคดี

    สารคดี

    เช้าเมืองน่าน กับบทสนทนาความทรงจำ

    น่าน หนึ่งในจังหวัดที่เป็นสถานที่ท่องเที่ยวแสนสงบทางภาคเหนือของประเทศไทย จังหวัดที่เต็มไปด้วยมนต์เสน์ของความเป็นพื้นเมือง วัด และสถานที่ท่องเที่ยว

    บ้านเด็กชายร่วมพัฒนา เตรียมความพร้อมส่งเด็กออกสู่สังคมอย่างสมบูรณ์

    ช่วงเวลาบ่ายของวันหยุด ฉันและครอบครัวได้มีโอกาสได้ซื้อขนมขบเคี้ยวเพื่อให้เป็นอาหารว่างกับเด็ก ๆในสถานสงเคราะห์แห่งหนึ่งในจังหวัดบ้านเกิดและขอเข้าไปติดต่อสอบถามข้อมูลเพื่อประกอบการศึกษา ระหว่างขับรถผ่านประตูทางเข้า มีเด็กชายตัวเล็ก ผอมบาง ท่าทางดูต้องการอะไรบางอย่าง เขาวิ่งตามรถของฉันเข้ามาของด้วยหน้าตาสงสัย และด้วยอากาศค่อนข้างร้อน ฉันจึงจอดรถและเรียกเด็กคนนั้นมาสอบถาม  “ ชื่ออะไรครับ ” เด็กชายอายุราวๆ 7-10  ปี ยิ้มรับและไม่ตอบคำถาม แต่ยิงคำถามกลับทันทีด้วยความเคยชินและดูเหมือนเป็นเด็กที่ทางสถานสงเคราะห์จัดหน้าที่ให้ดูแลสอบถามและให้ข้อมูลกับคนที่เข้ามาเป็นภาษาถิ่นหรือภาษาอีสานว่า  “ มาเฮ็ดหยังกันครับ ” (มาทำอะไรกัน) ได้ยินแบบนั้นฉันจึงพูดภาษาถิ่นกับน้องเพื่อสร้างความคุ้นเคย บทสนทนาจะได้ดูไม่เครียดจนเกินไป "มาหาแม่แอน ศาลากาแฟอยู่หม่องได๋ ฮู้บ้อ"(มาหาแม่แอน...

    ผ้าครามสกล:ความลงตัวระหว่างศิลปะกับธรรมชาติ

    เมื่อนึกถึงจังหวัดสกลนครสิ่งที่ผุดเข้ามาในหัวเป็นอันดับต้น ๆ คงไม่ใช่เรื่องอื่นนอกจาก “ผ้าย้อมคราม”  สกลยังเป็นเมืองที่ได้รับการส่งเสริมสนับสนุนงานฝีมือหัตถกรรมมาอันดับต้น ๆ ระหว่างการเดินทางกับถนนสายที่คดเคี้ยวผ่านโค้งนับร้อย มุ่งหน้าสู่จุดหมายปลายทาง บ้านดอนกลอย ต.สว่าง อ.พรรณานิคม จ.สกลนคร เราบุกมาถึงแหล่งกำเนิดของผ้าย้อมครามโดยเฉพาะ  ด้วยเฉดสีน้ำเงินอินดิโก้ ตั้งแต่สีฟ้าปนขาวไปจนถึงสีน้ำเงินเข้มที่ทำให้รู้สึกผ่อนคลาย ลุ่มหลง สีครามยังถูกจัดให้เป็นราชาแห่งสีย้อมธรรมชาติที่ใคร ๆ เห็นแล้วต้องตกหลุมรัก จึงทำให้ถูกนำมาแปรรูปเป็นของใช้สุดชิค ทั้งเครื่องประดับ เสื้อผ้า ของที่ระลึกมากมาย      มองไปทางไหนก็เห็นแต่ต้นครามพืชใบสีเขียวที่ตกกระทบกับแดดจัดยามสาย สมาชิกในชุมชนปลูกต้นครามกันทุกครัวเรือนกระจายตัวอยู่เกือบทุกอำเภอ อีสานเป็นพื้นที่โดนแดดสภาพอากาศก็เหมาะแก่การปลูก ...

    ให้ต้นไม้เเละภูเขาอยู่เป็นเพื่อนคุณบนทางหลวงหมายเลข 12

    “เราแค่ต้องการอยากเห็นหมอก” กระเป๋าเดินทางถูกสะพายขึ้นบ่าในเส้นทางครั้งนี้เราไม่รู้เลยว่าจะไปพบเจออะไรในหนทางข้างหน้า เราแค่ต้องการให้ร่างกายได้ซึมซับกับสายหมอกของช่วงปลายฤดูฝน โดยที่จะให้ทางหลวงหมายเลข 12  เป็นเส้นทางที่จะพาเราไปชมธรรมชาติริมทางของถนนสายนี้ ทางหลวงหมายเลข 12  นับว่าเป็นเส้นทางคมนาคมสำคัญที่เชื่อมระหว่างภาคเหนือและภาคตะวันออกเฉียงเหนือของไทย เส้นทางสายนี้ยังเป็นเส้นทางที่นำพานักท่องเที่ยวไปสู่สถานท่องเที่ยวที่มีชื่อเสียงอย่างอุทยานแห่งชาติภูหินร่องกล้า อุทยานแห่งชาติทุ่งแสงหลวง อุทยานแห่งชาติน้ำหนาว และแหล่งท่องเที่ยวยอดยิยมอย่างเขาค้อ ริมข้างทางหล่มสัก - พิษณุโลก จากสี่แยกหล่มสักเราเดินทางต่อบนเขาไปพร้อมๆ กับพระอาทิตย์ที่เคลื่อนตัวขึ้นอย่างช้าๆ ในทางหลวงเส้นเดิมออกไปทางพิษณุโลกประมาณ 8 กิโลเมตร ดวงตาของเราเริ่มเปิดกว้างขึ้นเมื่อแสงที่ค่อยๆ สาดลงมาเผยให้เห็นถึงธรรมชาติที่งดงามทั้งสองข้างทาง ฝั่งนึงเป็นภูเขาสูง ส่วนอีกฝั่งก็งดงามไม่แพ้กันเป็นหุบเขาลึกลงไป มองออกไปเห็นภูเขาเรียงตัวกันเป็นชั้นๆ บนยอดมีหมอกหนาปกคลุมระยะทางกว่าร้อยกว่ากิโลเมตรจากหล่มสักไปถึงพิษณุโลก คุณจะพบต้นไม้กับวิวภูเขางามๆทั้งสองข้างเป็นเพื่อนตลอดการเดินทาง ตลาดแม้ว เราขับชมวิวข้างทางขึ้นมาเล็กน้อยก่อนจะเข้าตำบลแคมป์สน...

    อีสานโพ้นทะเล : ความรัก การย้ายถิ่น และการดิ้นรนของผู้หญิงอีสาน

    ในครั้งหนึ่ง  คำว่า “โพ้นทะเล” เราใช้เรียกชาวจีนที่เดินทางอพยพออกจากจีนแผ่นดินใหญ่มาเสี่ยงโชคชะตาในต่างแดน แต่ในสารคดีเรื่อง Heartbound - A Different Kind of Love Story / เมืองแห่งหัวใจ - รักที่แตกต่าง (2018) ที่ถูกนำมาฉายในงานขอนแก่นเมนิเฟสโต้ เมื่อวันที่ 23 ตุลาคม พ.ศ. 2561...

    แคนเขียวแดนดินอีสานบินลัดฟ้าสู่สากล

    “ในโลกแห่งความเป็นสากล ตัวตนที่ชัดเจน จะทำให้เรามีที่ยืน ” ใครจะคิดว่าเพียงไม้ไผ่แห้งธรรมดาๆ นำมาดัดแปลงให้เกิดความแตกต่างด้วยการแต่งแต้มสี  จนกลายเป็นเครื่องดนตรีพิเศษร่วมสมัยอย่างแคนสีเขียว จะทำให้ชายผู้หนึ่งได้เดินตามเส้นทางดนตรีพื้นบ้านสู่เวทีนานาชาติ เขาที่เรากำลังจะกล่าวถึง คือผู้ที่ทุกคนเรียกขานว่า “อ้น แคนเขียว” จากเด็กชายบ้านๆ ผู้คอยเป่าแคนเคียงข้างหมอเหยา (ผู้ประกอบพิธีกรรมรักษาอาการเจ็บป่วยตามความเชื่อของชาวกาฬสินธุ์ ) ความชำนาญจากประสบการณ์ในวัยเยาว์และความหลงใหลในเสียงแคนของเขา ได้ทำให้ เด็กชายอ้น  มุมานะฝึกซ้อมอย่างไม่ย่อท้อ จนทำให้ในวันนี้ เขากลายเป็น นายพงศพร อุปนิ - อาจารย์ (พิเศษ)...

    “ในน้ำมีปลา ในหมู่บ้านคำครตา มีปลาส้มอินทรีย์”

    ชาวบ้านกลุ่มหนึ่งลงแขกกันจับปลาอย่างพร้อมเพรียง ด้วยท่าทางการเหวี่ยงแห่ที่คล่องแคล่ว เพียงไม่นานแหก็เต็มไปด้วยปลาตะเพียบนับสิบตัว ขนาดกำลังดี พร้อมจะแปรรูปเป็นอาหารยอดนิยม “เราเลี้ยงเองได้ แล้วทำไมจะแปรรูปเองไม่ได้” เสียงจากชายคนหนึ่งที่เป็นผู้นำชุมชนบ้านคำครตา อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร บอกเล่าถึงแหล่งวัตถุดิบของตน ชุมชนแห่งนี้เคยคลุกคลีกับการใช้สารเคมีในการทำเกษตรกรรม แต่ไม่ยอมจำนนให้กับสารเคมีเหล่านั้น ลุกขึ้นยืนหยัดกันได้ด้วยความร่วมมือของคนในชุมชน กลายเป็นเรื่องราวการเดินทางของ ‘ปลาส้มอินทรีย์’ จากแหล่งวัตถุดิบชั้นดีสู่ผู้บริโภคทั่วประเทศ   เริ่มต้นจากพาราควอตเจ้าปัญหา พาราควอต กำลังเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์กันในช่วงนี้ เมื่อมีการเสนอให้ยกเลิกการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช “พาราควอต คลอร์ไพริฟอส และจำกัดการใช้ไกลโฟเซต” โดยเครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช...

    สบายดีหลวงพระบางเมืองวัฒนธรรมมรดกโลก ສະບາຍດີຫລວງພະບາງ,ມໍລະດົກໂລກ

    ต้นเดือนของการเปลี่ยนฤดูการของการผลัดจากฤดูหนาวเปลี่ยนเป็นฤดูร้อนเป็นช่วงที่เราควรจะออกไปหาอะไรใหม่ๆ ออกไปเปิดโลกประสบการณ์ ในขณะที่หลายคนคร่ำเคร่งกับการสอบที่ผ่านมาคงถึงเวลาผ่อนคลาย พักสมอง ออกไปสู่โลกใบใหม่ที่หน้าค้นหา และที่นั่นคือสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) เริ่มต้นการเดินทางด้วยการชวนเพื่อนไปเที่ยวลาว ที่เวลาฉันเล่นโซเชียลมักจะเจอรีวิวของนักท่องเที่ยวที่ไปประเทศนี้ยู่บ่อยครั้ง กลายเป็นแรงผลักดันว่าเราจะต้องไปที่นี้ให้ได้สักครั้งหนึ่ง และแล้วก็ได้ไปสมใจอยากกับเพื่อนร่วมทางอีกหนึ่งคน พวกเราวางแผนการเดินทางแบบไปตายเอาดาบหน้าซึ่งก็คือเที่ยวแบบไม่มีแพลนอะไรเลยมีเพียงแผนที่ พาสปอต และเงินติดตัวไปเท่านั้น เริ่มต้นจากการที่ไปขึ้นรถอยู่ที่สถานีขนส่งในจังหวัดอุดรธานีไปยังจังหวัดหนองคายประตูสู่ประเทศเพื่อนบ้าน โดยข้ามสะพานมิตรภาพไทย-ลาวแห่งที่1 มุ่งสู่นครหลวงเวียงจันทร์ โดยใช้เวลาเพียง 2 ชั่วโมงเศษในการเดินทาง จุดเริ่มต้น แสงอรุณของวันใหม่อากาศเย็นสบายกำลังดี ฉันและเพื่อนกำลังเตรียมตัวเดินทางไปเมืองหลวงพระบางโดยรถโดยสารนครหลวงเวียงจันทน์-หลวงพระบาง การเดินทางรอบนี้กินเวลาไปกว่า 14 ชั่วโมง ผ่านป่าเขา พื้นที่การเกษตร...

    ช้างน้อยในกำมือนาย

    “ช้างกูอยู่ไหน...” วลีเด็ดจากภาพยนตร์ไทยเรื่อง ต้มยำกุ้ง ที่ปลุกกระแสการลักลอบค้าช้างข้ามชาติ และภาพยนตร์คนเลี้ยงช้างอย่างเรื่อง ช้างเพื่อนแก้ว ที่ถ่ายทอดความผูกพันของคนกับช้าง และการนำช้างเข้าสู่วงการของธุรกิจใช้แรงงานต่างๆ ซึ่งกฎหมายเกี่ยวกับช้างในสมัยนั้นยังไม่ได้คุ้มครองและปกป้องช้างเท่าที่ควร แต่จากวันนั้นจนถึงวันนี้เห็นทีจะยังคงมีปัญหาที่เกี่ยวกับช้างอยู่ไม่จบสิ้น แสดงให้เห็นว่ากฎหมายที่คุ้มครองสัตว์ป่าในบ้านเรานั้นมีความล้าหลังอยู่มาก ช้างเร่ร่อน ช้างเลี้ยงคน คนเลี้ยงช้าง กับบริบททางสังคมที่เขาไม่สามารถอยู่ในป่าได้อย่างผาสุกอีกต่อไป สาเหตุสำคัญมาจากมนุษย์เราบุกรุกพื้นที่ป่า อันเป็นที่อาศัยของช้าง นำไปสู่ปัญหาที่ช้างป่าบุกรุกพื้นที่ทำกินของเกษตรกร และการฆ่าช้างเอางาของกลุ่มนายทุนที่หากินกับอวัยวะของสัตว์ป่า ปัญหาต่างๆ นี้จึงนำไปสู่การแก้ไขที่เกิดขึ้นในรูปแบบของมูลนิธิ และโครงการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ถิ่นกำเนิดช้าง โครงการนำช้างคืนถิ่น รับช้างเร่ร่อนและควาญช้างให้กลับคืนสู่บ้านเกิด อย่างที่หมู่บ้านตากลาง...

    ข่าวน่าสนใจอื่นๆ

    ภัยเงียบใกล้ตัว จากโลกดิจิทัลของเด็กไทย 4.0

    "ในปัจจุบันสื่อสังคมออนไลน์หรือโซเชียลมีเดียเข้ามาครอบคลุมพื้นที่การสื่อสารในโลกออนไลน์มากขึ้น จากสถิติของ Thailand Social Awards 2018 พบว่าประเทศไทยเป็นผู้ใช้ดิจิทัลมากที่สุดในโลกและยังมียอดเพิ่มสูงขึ้นในทุกๆ ปี นับได้ว่าโลกโซเชียลเป็นส่วนหนึ่งในชีวิตประจําวันของคนไทยจํานวนมาก รวมไปถึงเด็กไทยในปัจจุบันเช่นกัน อีกทั้งข้อมูลจากสํานักงานส่งเสริมเศรษฐกิจดิจิทัล ระบุว่า เด็กไทยอายุระหว่าง 8-12 ปี มีการเข้าใช้อินเทอร์เน็ต 35 ชั่วโมงต่อสัปดาห์ ทําให้มีโอกาสเสี่ยงภัยอันตรายจากออนไลน์ถึง 60 เปอร์เซ็นต์" สมาร์ทโฟนกับเด็กไทยเป็นเหมือนของคู่กันสังเกตได้จากคนรอบตัวที่เวลาจะเดินทางไปไหนจะต้องมีเด็กอย่างน้อย 5 – 6 คน...

    มองต่างมุมเรื่องบัตรคนจน เกาถูกที่คันจริงหรือ ?

    หากกล่าวถึงปัญหาความยากจนของประชาชนในประเทศไทยนั้น เป็นปัญหาใหญ่ที่ทุกรัฐบาลยังหาทางออกวิธีที่ดีที่สุดกับเรื่องนี้ไม่ได้และยังไม่ได้รับถูกแก้ไขอย่างถาวร ที่ผ่านมามีหลายโครงการ ที่รัฐบาลทุกยุคสมัยพยายามผลักดันนโยบายต่างๆ ไม่ว่าจะเกี่ยวกับเศรษฐกิจ สังคม การเมืองการปกครอง คุณภาพชีวิตของประชาชนให้ดีขึ้น เพื่อลดปัญหาช่องว่างระหว่างคนจนกับคนรวยและลดปัญหาความยากจนให้หมดไปในสังคมไทย ปัจจุบันรัฐบาล คสช. ได้มีนโยบายโครงการบัตรสวัสดิการแห่งรัฐซึ่งเป็นส่วนหนึ่งของโครงการบูรณาการฐานข้อมูลสวัสดิการสังคมภายใต้โครงการ e-Payment ภาครัฐ เพื่อยกระดับประสิทธิภาพของการจัดสวัสดิการสังคมและการให้ความช่วยเหลือของภาครัฐ สำหรับผู้มีรายได้น้อย ซึ่งเป็นสิ่งที่หลายคนตั้งข้อสงสัยว่าปัญหาหรือแนวโน้มที่ที่จะเกิดหลังการแจกบัตรสวัสดิการแห่งรัฐ อีกทั้งนโยบายเช่นนี้คือทางออกที่ดีแล้วหรือไม่ นิยามของคำว่าคนจน ผู้สื่อข่าวหนังสือพิมพ์สื่อมวลชนได้ลงไปสอบถามข้อมูล ดร.อุทิศ พงศ์จิรวัฒนา  อาจารย์ประจำสาขาวิชาเศรษฐศาสตร์ คณะการบัญชีและการจัดการ มหาวิทยาลัยมหาสารคาม นิยามคำว่าคนจนไว้ว่า คนที่อยู่ต่ำกว่า...

    แม่กำปอง : จาก “คน  ป่า เมี่ยง” ถึงหมู่บ้านในนิทานที่มีชีวิต

    อากาศเย็นชื้นบวกกับเสียงน้ำตกที่ดังแว่วตลอดเวลาเป็นความรู้สึกแรก ในเช้าวันนั้น เมื่อเงยหน้าสูงจากระดับสายตาเล็กน้อย สายหมอกลอยละเลียดเล่นล้อกับยอดไม้ช่วยแต่งเติมให้ที่นี่มีเสน่ห์น่าหลงใหล  บวกกับภาพของบ้านเรือนบนเนินเขาเหมือนขนมชั้นลดหลั่นไล่ระดับมองดูแล้วช่างสวยงามราวกับหมู่บ้านในเทพนิยาย จึงไม่แปลกใจที่มีคนกล่าวถึงหมู่บ้านแห่งนี้ว่า “แม่กำปอง … หมู่บ้านในนิทาน” บ้านแม่กำปองตั้งอยู่ใน อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ บนพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเลนับพันเมตร ความรื่นรมย์ของสภาพอากาศบวกกับผู้คนยิ้มแย้ม เป็นเสน่ห์ที่ทำให้ตกหลุมรักได้ไม่ยาก จนอยากรู้ว่าหมู่บ้านแห่งนี้มีความเป็นมาอย่างไร ทำไมจึงกลายเป็นจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวจำนวนมากต้องมาปักหมุดที่นี่ จนได้คำตอบจาก ธีรเมศร์ ขจรพัฒนภิรมย์ อดีตผู้ใหญ่บ้าน ที่ชาวบ้านในหมู่บ้าน หรือในภาษาถิ่นเรียกว่า “พ่อหลวง” คน...