ข่าวที่น่าสนใจ

“ลาบ” อาหารสะท้อนวัฒนธรรมอีสาน

 

เนื้อที่สับอย่างละเอียดอ่อนคลุกเคล้ากับเครื่องปรุงอันโอชารส พร้อมยกซดกับผักและสมุนไพรพระเอกในงานบุญสำคัญต่าง ๆ หลายคนคงเดาออกแล้วว่ามันคือลาบนั่นเอง

“ลาบ” เป็นอาหารหลักที่สื่อถึงวัฒนธรรมของคนอีสานและสืบทอดต่อกันมา ด้วยรสชาติอาหารจัดจ้านเป็นเอกลักษณ์ของคนอีสานที่หลายคนต่างหลงใหล และนิยมรับประทานควบคู่กับส้มตำ นอกจากนั้นยังนิยมนำมาใช้เป็นอาหารในโอกาสพิเศษ หรืองานเลี้ยง งานบุญ เช่น งานบวช งานแต่งงาน เป็นต้น เมนูลาบที่พ้องเสียงกับคำว่าโชคลาภ เป็นคติความเชื่อของคนไทย โดยเฉพาะคนอีสานเชื่อว่าจะนำพามาแต่ความโชคดี ร่ำรวย ด้วยเหตุผลนี้ลาบจึงเป็นเมนูนำโชคของทุกงานบุญต่าง ๆ มีกระบวนการทำตั้งแต่ต้นจนจบที่ไม่ง่าย ต้องอาศัยผู้คนมาช่วยกันทำ ทำให้การทำลาบในงานบุญถือเป็นโอกาสที่ชาวบ้านมาพูดคุยแลกเปลี่ยนความคิดซึ่งกันและกัน

แม่บอกกับผมว่า เมื่อมีงานบุญชาวบ้านต่างก็ต้องออกมาช่วยกันทำอาหาร ฝ่ายชายบ้างก็หั่นเนื้อบ้างก็สับเนื้อ เพื่อจะนำไปทำอาหารทั้งลาบ ต้ม แกง ผัดต่าง ๆ ซึ่งตรงนี้จะเป็นหน้าที่ของฝ่ายหญิง แต่ในปัจจุบันก็ทำช่วยกันไป ในทุก ๆ ขั้นตอนนั้นกว่าจะออกมาเป็นอาหารต้องใช้แรงงานและความสามัคคีของคนในชุมชนอย่างมาก เพราะตั้งแต่หั่นและสับเนื้อจะต้องใช้กำลังผู้ชายมาทำเพื่อจะให้ได้เนื้อที่ละเอียดแล้วนำมาทำลาบ ส่วนเนื้อที่หั่นเป็นชิ้นก็นำมาประกอบอาหารอื่น ๆ ระหว่างทำอาหารชาวบ้านจะมีเรื่องมาพูดคุยกันอยู่เสมอ

“เมื่อชาวบ้านมารวมตัวกันในงานบุญส่วนมากมักจะถามไถ่ซึ่งกันและกัน และต้อนรับแขกที่มาในงานช่วยเจ้าภาพ บ้างหาข้าว บ้างเสริมน้ำ ที่สำคัญการที่ชาวบ้านออกมาช่วยงานบ่งบอกถึงความมีน้ำใจของเพื่อนบ้าน” แม่พูดกับผมพร้อมเน้นย้ำถึงความเป็นชุมชนที่ต้องอาศัยอยู่ร่วมกัน

ขั้นตอนการทำลาบ เมื่อเราเตรียมทุกอย่างเสร็จเรียบร้อยแล้ว จากนั้นชาวบ้านหรือพ่อครัวแม่ครัวก็นำเนื้อที่สับอย่างละเอียด เครื่องในและหนังใส่ลงไปยังกะละมัง คลุกเคล้ากับเครื่องปรุงไม่ว่าจะเป็น น้ำปลา มะนาว และ โรยข้าวคั่ว พริกป่น ใบสะระแหน่ ต้นหอมและหอมแดง ซึ่งความหอมของข้าวคั่ว บวกกับกลิ่นของสมุนไพรที่ใส่ลงไป ปรุงรสด้วยพริกและมะนาว ทำให้ได้รสชาติที่จัดจ้าน รับประทานกับพืชผักพื้นบ้าน เช่น แตงกวา ยอดกระถิน ยอดสะเดา พร้อมรับประทานคู่กับข้าวเหนียวร้อน ๆ ผมบอกได้คำเดียวว่า “แซบอีหลีเด้อ”

ส่วนเนื้อที่นิยมมาทำลาบเป็นเนื้อหลายชนิด เช่น เนื้อไก่ เนื้อเป็ด เนื้อวัว เนื้อควาย เนื้อปลา เนื้อหมู และเนื้อนก เป็นต้น “ปัจจุบันนี้เด็กสมัยใหม่ไม่นิยมทำกินเอง เพราะเนื่องจากปรุงรสไม่ถูกปากเท่าพ่อครัวแม่ครัวฝีมือดี ที่มีเคล็ดลับสร้างสรรค์เมนูซับซ้อนนี้ให้ลาบออกมาแซบนัว” แม่พูดกับผมด้วยสีหน้ายิ้มแย้มพร้อมกับทำลาบไปด้วย

ลาบไม่ใช่เพียงอาหารธรรมดาเท่านั้น แต่ยังคงมีประโยชน์และสรรพคุณที่ซุกซ่อนอยู่ในจานมากมาย เช่น มะนาวถือเป็นพืชที่ดีต่อสุขภาพอย่างแท้จริง ช่วยบรรเทาอาการวิงเวียนศีรษะ ช่วยแก้อาเจียน ช่วยบรรเทาอาการไข้ ส่วนพริกมีสารต่อต้านอนุมูลอิสระช่วยชะลอวัย  ช่วยให้อารมณ์ดี ทำให้ร่างกายสร้างสารเอนดอร์ฟิน  (Endorphin) หรือสารแห่งความสุข และเนื้อหมูเป็นเนื้อสัตว์ที่อุดมด้วยโปรตีนและสารอาหารต่าง ๆ รวมทั้งกรดไขมันและคอเลสเตอรอล

ก่อนจะออกมาเป็นลาบที่รสชาติแสนจะอร่อยของชาวอีสาน ไม่ใช่เพียงมีสูตรเคล็ดลับในการปรุงเท่านั้น แต่ยังคงแฝงไปด้วยการเรียนรู้วิถีชีวิตของชาวอีสานผ่านกระบวนการทำลาบที่ใส่ใจในทุกขั้นตอน และที่สำคัญมีสารอาหารทางโภชนาการครบถ้วน เหมาะกับผู้ที่ใส่ใจด้านสุขภาพอย่างแท้จริง

เรื่อง บรรพต พิลาพันธ์

ภาพ นาวา ภิญโญยาง

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: