ข่าวที่น่าสนใจ

แม้ไร้ซึ่งสัญชาติ แต่ฉันคือคนไทยคนหนึ่ง

การอพยพย้ายถิ่นฐานจากบ้านเกิดเมืองนอนไปสู่ดินแดนที่ไม่รู้จัก ผู้คน ภาษา วัฒนธรรมล้วนเป็นสิ่งแปลกใหม่ หลายสิ่งไม่อาจคาดเดา ชีวิตก็เช่นเดียวกัน เมื่อความยากจนข้นแค้น ความลำบากได้ย่างกลายเข้ามา ทุกชีวิตที่ยังไม่หยุดนิ่งยังคงต้องดิ้นร้นหาทางเอาตัวรอด ไม่ต่างจากชีวิตของผู้หญิงคนนี้ หลายสิบปีก่อนที่เธอจะตัดสินใจอพยพจากแผ่นดินแม่ มาสู่บ้านหลังใหม่ที่ไม่คุ้นเคย เธอเป็นเพียงผู้หญิงตัวเล็กๆ ที่ต้องต่อสู้ดิ้นรน เพื่อให้ตัวเองมีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น แม้จะอพยพมาจากประเทศบ้านใกล้เรือนเคียง แต่สำหรับเธอแล้ว มันไม่มีอะไรง่ายเลย

หากเปรียบเรื่องราวในชีวิตเป็นการเดินทาง ชีวิตของผู้อพยพคงไม่ต่างจากเรือลำน้อยที่จำเป็นต้องออกจากฝั่ง เพื่อเดินทางไปตามหาฝันที่อาจอยู่อีกฝากฝั่งหนึ่ง แม้จะต้องถูกมรสุม คลื่นลมแห่งความไม่คุ้นเคยโหมกระหน่ำ แต่พวกเขาไม่อาจยอมแพ้กับการเดินทางในครั้งนี้ได้ เพราะนั่นหมายถึงชีวิตทั้งหมดต่อจากนี้

เรือน้อยต้องออกจากฝั่ง

หญิงสาวนั่งเหม่อ เฝ้าคิดถึงอนาคตที่ไม่อาจเป็นไปได้ หากเธอยังคงอยู่ที่นี่ต่อไป การตัดสินใจย้ายที่อยู่ โดยเฉพาะกับการย้ายภูมิลำนำ จากบ้านเกิดไปยังประเทศอื่น แม้ไม่ใช่เรื่องง่าย แต่เธอไม่มีทางเลือก เพื่อให้มีชีวิตความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น เพื่อพ้นจากความอดอยากเธอจำเป็นต้องไป หากไม่ออกไปจะมีชีวิตอยู่ได้อย่างไรกับสภาพเศรษฐกิจและสังคมที่ยากจนและไม่มีโอกาสให้ลืมตาอ้าปากเช่นนี้ จะอยู่ต่อไปได้อย่างไรหากที่แห่งนี้ไร้ซึ่งอนาคต คนหนุ่มสาวอย่างเธอจะไม่รอคอยโชคชะตาอีกต่อไป แม้จะยากกว่านี้เธอก็พร้อมที่จะลองดูสักครั้ง

คลื่นลมแห่งความไม่คุ้นเคย

เมื่อการเริ่มต้นใช้ชีวิตในต่างแดนได้เริ่มขึ้น ทุกสิ่งเป็นเรื่องแปลกใหม่และไม่เคยสัมผัสมาก่อน เธอต้องใช้ความอดทนเท่านั้นเพื่อให้เรียนรู้และผ่านสิ่งต่างๆ ไปให้ได้ ต้องทำทุกงานอย่างอดทน ไม่ว่าจะเหนื่อยแค่ไหน เพื่อเร่งกระบวนการเรียนรู้ภาษาและวัฒนธรรมทุกอย่างให้เร็วที่สุด ด้วยความที่ไม่มีความรู้เมื่อทำงานและใช้ชีวิตอยู่ในประเทศไทยมาหลายปี จนสามารถเข้าอกเข้าใจความรู้สึกนึกคิดและวัฒนธรรมไทยได้เป็นอย่างดี พร้อมกับทักษะการฟังและพูดภาษาไทยที่แทบจะเทียบเท่าเจ้าของภาษา แต่ก็ยังคงขาดทักษะด้านการอ่านเขียนที่จำเป็นในกระบวนการขอเอกสาร และการติดต่อทำเรื่องทางราชการต่างๆ ด้วยความไม่มีทางเลือก ความยากจนและโอกาสในชีวิตที่ไม่เท่าเทียมในการเข้าถึงการศึกษาเพราะต้องทำงานตั้งแต่ยังเด็ก ทำให้เธอไม่มีความรู้ที่จะไปขอเอกสารเพื่อขอเปลี่ยนสัญชาติ แม้จะใช้ชีวิตอยู่ในประเทศไทยมานานกว่า 10 ปีแล้วก็ตาม จนเมื่อเธอได้แต่งงานกับสามี ที่เป็นผู้อพยพเช่นเดียวกัน ทั้งคู่ไม่มีสัญญาติไทยที่ได้รับการรับรอง แม้จะเริ่มมีอาชีพ มีเงิน แต่สิทธิต่างๆ ก็ยังคงไม่ได้รับจนกว่าจะได้รับสัญชาติที่ถูกต้อง

ร่วมหัวจมท้าย

เมื่อผู้อพยพที่ไร้สัญชาติแต่งงานกัน และมีลูกร่วมกัน เธอและสามีจำเป็นต้องดำเนินการทำเอกสารต่างๆให้ถูกต้อง เพื่อให้ลูกได้รับสิทธิต่างๆ อย่างเท่าเทียมกับเด็กสัญชาติไทย จากกรณีดังกล่าวผู้สื่อข่าวได้ขอสัมภาษณ์นางสาวบี (นามสมมติ) ซึ่งเป็นบุตรของชายและหญิงที่เป็นผู้อพยพและทั้งบิดามารดาต่างมีเชื้อชาติต่างด้าว ทำให้บุตรสาวคือนางสาวบี กลายเป็นเด็กไร้สัญชาติ นางสาวบีได้ให้ข้อมูลว่า ตนยังไม่ได้รับสัญชาติไทย ถึงแม้ว่าจะเกิดในประเทศไทย แต่ด้วยเหตุที่มีบิดาและมารดาเป็นบุคคลต่างด้าว แม้บิดาที่เป็นบุคคลต่างด้าวจะได้รับสัญชาติไทยแล้ว แต่มารดายังไม่ได้รับสัญชาติไทย ด้วยเหตุนี้ตนจึงยังไม่ได้รับสัญชาติไทยโดยกำเนิด

ความทรหดของเรือต่างถิ่น 

นางสาวบี เล่าให้ฟังต่อว่า ต่อมาเมื่อตนสามารถดำเนินการด้วยตนเองได้ในภายหลัง ตนต้องดำเนินการด้านเอกสารต่างๆ เพื่อยื่นขอสัญชาติ แต่ด้วยระยะเวลาในการดำเนินการขอสัญชาติใช้ระยะเวลาค่อนข้างนาน ราว 4-5 ปี เนื่องจากมีกระบวนการที่ยุ่งยากพอสมควร ทั้งในด้านเอกสารประกอบการยื่นคำร้องและระยะเวลาของกระบวนการในการขอสัญชาติที่ต้องส่งเรื่องคำร้องขอสัญชาติต่อไปเป็นทอดๆ จากเทศบาลที่ผู้ยื่นมีภูมิลำเนาอยู่ ไปยังที่ว่าการอำเภอ สำนักงานปกครองจังหวัด ไปจนถึงกระทรวงมหาดไทย เพื่อให้กระทรวงมหาดไทยพิจารณาคำร้อง เมื่อตรวจสอบเอกสารต่าง ๆ และเห็นชอบให้สัญชาติไทยแล้ว กระทรวงมหาดไทยก็จะแจ้งเรื่องกลับมายังจังหวัดเพื่อแจ้งให้อำเภอประชาสัมพันธ์ให้ผู้ร้องขอสัญชาติทราบ และดำเนินการแก้ไขรายการทางทะเบียนราษฎรและจัดทำบัตรประจำตัวประชาชนใหม่ที่มีสัญชาติไทย

“เราต้องไปลงชื่อในทะเบียนลำดับคนต่างด้าว เพื่อเข้าสู่กระบวนการรับหมายเลข และรอการเรียกตามหมายเลขที่เราได้ไปลงทะเบียนไว้ที่เทศบาล หลักจากนั้นทางเทศบาลจะส่งเรื่องต่อไปยังอำเภอ และอำเภอส่งต่อไปยังจังหวัดและจังหวัดก็ส่งต่อไปจนถึงกระทรวงมหาดไทยทำให้ใช้ระยะเวลาในการดำเนินการนานมาก เราเคยขอไปตั้งแต่อนุบาล แต่เอกสารไม่เรียบร้อย เลยต้องมายื่นเรื่องใหม่อีกครั้ง และต้องหาพยานเพื่อมายืนยันที่อยู่ปัจจุบันหรือภูมิลำเนาที่เราอาศัยที่มีชื่ออยู่ในทะเบียนบ้าน เพราะเราต้องมีที่อยู่เป็นหลักแหล่ง และมีบุคคลมาเป็นพยานเพื่อยืนยันให้เราว่าเราอยู่ที่นี่จริงๆ เช่น ผู้ใหญ่บ้าน” นางสาวบี กล่าว

ด้านความเป็นอยู่และสิทธิต่างๆ เช่น สวัสดิการขั้นพื้นฐานในการรักษาพยาบาลอาจใช้สิทธิ์ของสถาบันการศึกษาได้ แต่ก็ต้องดำเนินการด้านเอกสารยุ่งยากกว่าปกติ ปัญหาในการดำเนินชีวิตและการเรียนส่วนใหญ่มักจะเป็นการถูกดูถูก เหยียดหยาม ไม่ได้รับการปฏิบัติอย่างเท่าเทียมเสมอภาคในสังคม

ด้านการเข้ารับการศึกษาในประเทศไทย ทั้งในระดับอนุบาลจนถึงมหาวิทยาลัยในขณะที่ยังไม่ได้รับสัญชาติไทยนั้น แม้จะมีความยุ่งยากมากกว่าเด็กปกติ แต่ก็ได้รับสิทธิทางการศึกษาเท่าเทียมกับเด็กทั่วไป โดยต้องใช้เอกสารต่างๆ ดังนี้

ในระดับอนุบาลจนถึงประถม ต้องยื่นเองสารต่างๆ ได้แก่ สำเนาใบสูติบัตร สำเนาทะเบียนบ้าน เอกสารประจำตัวบิดา มารดา เช่น สำเนาบัตรประจำตัวประชาชนหรือสำเนาบัตรต่างด้าวที่ทางราชการออกให้ โดยต้องนำเอกสารต่างๆ เหล่านี้มายื่นประกอบเพื่อสมัครเข้ารับการศึกษาภายในระบบการศึกษาของประเทศไทย

ระดับมหาวิทยาลัยจะใช้เอกสารต่างๆ ได้แก่ บัตรประจำตัวประชาชนของผู้สมัครเข้ารับการศึกษา สำเนาบัตรประจำตัวของบิดา มารดาหรือสำเนาบัตรต่างด้าวที่ทางราชการออกให้ รวมทั้งสำเนาทะเบียนบ้านก็สามารถสมัครเข้าเรียนในสถาบันอุดมศึกษาภาครัฐของไทยได้

ด้านนายกิตติ จันปุ่ม เจ้าพนักงานปกครองชำนาญการ สำนักงานปกครองจังหวัดมหาสารคาม ได้ให้ข้อมูลเกี่ยวกับกระบวนการในการดำเนินการขอสัญชาติไทยว่า กระบวนการในการดำเนินการขอสัญชาติไทยของชาวต่างด้าว จะมีประกาศของกระทรวงมหาดไทยที่ออกกฎข้อบังคับหรือเงื่อนไขเพื่อมากำหนดแนวทางปฏิบัติว่าบุคคลประเภทใดบ้างที่จะได้รับสัญชาติโดยการเกิด เช่น การมีพ่อหรือแม่ที่มีสัญชาติไทยหรือเกิดในราชอาณาจักรไทย แต่หากไม่เป็นไปตามเงื่อนไขดังกล่าวก็จะต้องไปดูข้อกำหนดอื่น ๆ อีก เช่น ตรงตามข้อกำหนดใน 14 กลุ่ม ของมติคณะรัฐมนตรีรับรองสถานะให้อยู่ถาวรในประเทศไทย หรือไม่

แต่ในกรณีนี้ถือเป็นการให้สัญชาติไทยแบบเป็นการเฉพาะ เพราะอยู่ภายใต้เงื่อนไขอื่นๆ เช่น การมีบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าว แต่อาศัยอยู่ในประเทศไทยมาเป็นเวลานาน และมีบุตรที่เกิดในประเทศไทย ที่บอกว่าเป็นการเฉพาะเนื่องจากบุตรถือเป็นสิทธิโดยชอบธรรมของมารดา หากในกรณีที่บิดาได้รับสัญชาติไทย แต่มารดายังเป็นคนต่างด้าว บุตรจึงต้องดำเนินการขอสัญชาติใหม่ และเป็นการให้สัญชาติเป็นการเฉพาะราย ภายใต้ประกาศกระทรวงมหาดไทย เรื่อง การสั่งให้บุคคลซึ่งไม่มีสัญชาติไทยที่เกิดในราชอาณาจักรไทย โดยบิดาและมารดาเป็นคนต่างด้าว ได้สัญชาติไทยเป็นการทั่วไปและการให้สัญชาติไทยเฉพาะราย โดยจะตรงกับ ข้อ 4 ของประกาศกระทรวงฯ ที่ว่า บุตรของคนต่างด้าวที่เกิดในราชอาณาจักรไทยที่ทำคุณประโยชน์ให้ประเทศ โดยบุคคลที่ทำคุณประโยชน์ต้องมาแสดงตัวให้ทางราชการพิจารณาพร้อมหลักฐานการทำคุณประโยชน์ที่เกี่ยวข้องให้ได้สัญชาติไทยเป็นการเฉพาะราย

ภายใต้เงื่อนไขข้อที่ (2) เกิดและมีภูมิลำเนาในราชอาณาจักรไทยต่อเนื่องเป็นเวลาอย่างน้อยสิบปี โดยมีชื่ออยู่ในเอกสารทะเบียนราษฎรหรือมีเอกสารทางราชการที่แสดงว่าเกิดในประเทศไทย เป็นต้น

เมื่อเรือใกล้ถึงฝั่ง

หลังจากกระบวนการในการขอสัญชาติไทยของนางสาวบี ที่ได้ดำเนินการมาเป็นระยะเวลาอย่างยาวนานกว่า 10 ปี แต่ความพยายามดังกล่าวไม่ได้เสียเปล่า ความหวังและความฝันของเด็กสาววัยย่างเข้า 20 ใกล้จะเป็นจริงมากขึ้นทุกที สิทธิ สภานภาพ คุณภาพชีวิตและการยอมรับจากคนในสังคมเป็นสิ่งที่เธอใฝ่ฝันถึงมาแสนนาน การเดินทางที่ยาวนานของเรือลำน้อย ใกล้จะถึงจุดหมายปลายทางเข้าไปทุกขณะ เราภาวนาขอให้สิ่งที่เธอตั้งใจและทุ่มเทมาตลอดหลายปี กลายเป็นสิ่งที่ทำให้เรือต่างถิ่นลำน้อยถึงฝั่งฝันได้จริงดั่งหวัง

 

 

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s

%d bloggers like this: