ข่าวที่น่าสนใจ

วิถีชีวิตกับการกินสมองวัว

 

หากจะกล่าวถึงอาหารการกินของคนอีสาน หลายคนคงรู้จัก คุ้นเคย และได้ลิ้มชิมรสกันมาบ้างแล้ว ซึ่งคนอีสานมีวิถีการดำเนินชีวิตที่เรียบง่ายเช่นเดียวกับการรับประทานอาหาร ทั้งนี้เพื่อการดำรงชีวิตอยู่ ให้สอดคล้องกับธรรมชาติและสภาพแวดล้อมของภูมิภาคตน คนอีสานจึงรู้จักแสวงหาสิ่งต่างๆ ที่สามารถรับประทานได้ในท้องถิ่น มาดัดแปลงเป็นอาหารเพื่อใช้ในการดำรงชีวิต ซึ่งวัตถุดิบที่ชาวอีสานนำมาประกอบอาหารจะมีเอกลักษณ์ในการปรุงและวัตถุดิบจำพวกผักพื้นเมืองที่คนในท้องถิ่นนิยมรับประทาน

ดร.วิยะดา รัตนเพชร นักวิจัยชำนาญการ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เล่าให้ฟังว่า “ในสมัยก่อนการที่จะล้มวัวต้องเป็นช่วงงานประเพณีหรือพิธีกรรมสำคัญเท่านั้น เพราะไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะฆ่าวัวสักหนึ่งตัวและไม่ใช่ว่าอยากจะฆ่าวัวกันทุกวัน แต่มันคือความจำเป็น ซึ่งกว่าจะได้สมองของวัวตัวหนึ่งมันยาก คนอีสานจึงเชื่อว่าสมองวัวเป็นส่วนที่อร่อยและดีที่สุด การกินสมองก็เป็นการบำรุงสมองของเราด้วย”

สมองวัว เป็นวัตถุดิบที่พิเศษสุดทั้งราคาและรสชาติ เป็นส่วนที่อร่อยที่สุดของวัว ซึ่งไม่ใช่ว่าจะหารับประทานกันได้ทุกคน เพราะวัวหนึ่งตัวมีส่วนของสมองอยู่ชิ้นเดียว ดังนั้นต้องมีการสั่งจองล่วงหน้า โดยพ่อค้าจะแยกเนื้อและหัวให้กับลูกค้า เพื่อนำไปทำอาหารภายในครอบครัว

วิถีชีวิตกับการกินสมองวัว

นางเพ็ญศรี กัลยาณ์ ชาวบ้านบ้านเดชจำนงค์ จังหวัดมุกดาหาร เล่าว่า “สมองวัวที่ถูกนำมาเป็นอาหาร เพราะมีผิวสัมผัสอ่อนนุ่ม ยิ่งนำมาทำเป็นอาหารแล้วจะได้ความนุ่มเด้งของตัววัตถุดิบ คนแก่ที่ฟันไม่แข็งแรงก็สามารถเคี้ยวได้ และไม่ใช่ว่าจะหากินกันได้บ่อย นานๆ ทีถึงจะได้ซื้อมากิน”

วิถีชีวิตกับการกินสมองวัว (3)

ด้วยรสสัมผัสที่อ่อนละมุนของสมองวัว กลิ่นหอมอ่อนๆ จากใบตองที่กำลังย่างบนเตาถ่าน ผสมกลมกล่อมด้วยเครื่องสมุนไพรนานาชนิด ทั้งเกลือ ตะไคร้ และใบแมงลัก เป็นกรรมวิธีของเมนูแสนอร่อยของคนอีสาน ที่เรียกว่า “หมกสมองวัว”

“การหมกใส่ใบตอง ส่วนมากจะใช้เครื่องหอมทั้งหลาย เช่น หัวหอม ตะไคร้ ใบมะกรูด จะช่วยส่งกลิ่นหอมทำให้อร่อยยิ่งขึ้น ฉะนั้นสารอาหารที่อยู่ในสมองจะมีทั้งโปรตีน ไขมัน แล้วก็จะมีความนุ่ม และความอร่อยกว่าทุกส่วนในอวัยวะของวัว” ดร.วิยะดา กล่าวทิ้งท้าย

อาหารของชาวอีสานในแต่ละมื้อจะเป็นอาหารง่ายๆ เพียง 2-3 อย่าง ซึ่งทุกมื้อจะต้องมีผักเป็นส่วนประกอบหลัก และเนื้อสัตว์ส่วนใหญ่จะเป็นพวกเนื้อปลา เนื้อควาย และเนื้อวัว โดยสมองวัวที่นำมาปรุงอาหารสามารถทำได้หลากหลายเมนู อย่างเช่น หมกหรือห่อหมกสมองวัว เป็นการทำอาหารประเภทหนึ่งที่ใช้ใบตองห่อ นิยมใช้เนื้อปลา  ไก่  แมลง   กบ เขียด  ผัก และหน่อไม้  ไม่ใส่กะทิ และยังสามารถนำมาทำเป็นแกงอ่อมน้ำน้อยพร้อมกับผักพื้นเมืองหลายชนิด ซึ่งมีส่วนผสมเป็นเนื้อไก่ ปลา หรือเนื้อสัตว์อื่นๆ แต่เน้นหนักไปที่ปริมาณของผัก

จึงทำให้เมนูอาหารต่างๆ ที่ทำจากสมองวัวกลายเป็นอาหารที่นิยมรับประทานในแถบภาคอีสานมากขึ้น และยังสะท้อนให้เห็นภูมิปัญญาของคนอีสานที่รู้จักดัดแปลงปรุงแต่งอาหาร ไม่ว่าจะเป็นในเรื่องของเครื่องเทศ เครื่องปรุง หรือแม้แต่วิธีการประกอบอาหารอย่างพิถีพิถันในการรับประทานของคนอีสาน เกิดเป็นวัฒนธรรมที่ส่งต่อเป็นทอดๆ มายังรุ่นสู่รุ่น

วิถีชีวิตกับการกินสมองวัว (5)

ภาพและเรื่อง : ศศิธร เหี่ยมี

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

w

Connecting to %s

%d bloggers like this: