More
    Saturday, December 4, 2021
    Home สารคดี

    สารคดี

    “ในน้ำมีปลา ในหมู่บ้านคำครตา มีปลาส้มอินทรีย์”

    ชาวบ้านกลุ่มหนึ่งลงแขกกันจับปลาอย่างพร้อมเพรียง ด้วยท่าทางการเหวี่ยงแห่ที่คล่องแคล่ว เพียงไม่นานแหก็เต็มไปด้วยปลาตะเพียบนับสิบตัว ขนาดกำลังดี พร้อมจะแปรรูปเป็นอาหารยอดนิยม “เราเลี้ยงเองได้ แล้วทำไมจะแปรรูปเองไม่ได้” เสียงจากชายคนหนึ่งที่เป็นผู้นำชุมชนบ้านคำครตา อำเภอทรายมูล จังหวัดยโสธร บอกเล่าถึงแหล่งวัตถุดิบของตน ชุมชนแห่งนี้เคยคลุกคลีกับการใช้สารเคมีในการทำเกษตรกรรม แต่ไม่ยอมจำนนให้กับสารเคมีเหล่านั้น ลุกขึ้นยืนหยัดกันได้ด้วยความร่วมมือของคนในชุมชน กลายเป็นเรื่องราวการเดินทางของ ‘ปลาส้มอินทรีย์’ จากแหล่งวัตถุดิบชั้นดีสู่ผู้บริโภคทั่วประเทศ   เริ่มต้นจากพาราควอตเจ้าปัญหา พาราควอต กำลังเป็นกระแสวิพากษ์วิจารณ์กันในช่วงนี้ เมื่อมีการเสนอให้ยกเลิกการใช้สารเคมีกำจัดศัตรูพืช “พาราควอต คลอร์ไพริฟอส และจำกัดการใช้ไกลโฟเซต” โดยเครือข่ายเตือนภัยสารเคมีกำจัดศัตรูพืช...

    สบายดีหลวงพระบางเมืองวัฒนธรรมมรดกโลก ສະບາຍດີຫລວງພະບາງ,ມໍລະດົກໂລກ

    ต้นเดือนของการเปลี่ยนฤดูการของการผลัดจากฤดูหนาวเปลี่ยนเป็นฤดูร้อนเป็นช่วงที่เราควรจะออกไปหาอะไรใหม่ๆ ออกไปเปิดโลกประสบการณ์ ในขณะที่หลายคนคร่ำเคร่งกับการสอบที่ผ่านมาคงถึงเวลาผ่อนคลาย พักสมอง ออกไปสู่โลกใบใหม่ที่หน้าค้นหา และที่นั่นคือสาธารณรัฐประชาธิปไตยประชาชนลาว (สปป.ลาว) เริ่มต้นการเดินทางด้วยการชวนเพื่อนไปเที่ยวลาว ที่เวลาฉันเล่นโซเชียลมักจะเจอรีวิวของนักท่องเที่ยวที่ไปประเทศนี้ยู่บ่อยครั้ง กลายเป็นแรงผลักดันว่าเราจะต้องไปที่นี้ให้ได้สักครั้งหนึ่ง และแล้วก็ได้ไปสมใจอยากกับเพื่อนร่วมทางอีกหนึ่งคน พวกเราวางแผนการเดินทางแบบไปตายเอาดาบหน้าซึ่งก็คือเที่ยวแบบไม่มีแพลนอะไรเลยมีเพียงแผนที่ พาสปอต และเงินติดตัวไปเท่านั้น เริ่มต้นจากการที่ไปขึ้นรถอยู่ที่สถานีขนส่งในจังหวัดอุดรธานีไปยังจังหวัดหนองคายประตูสู่ประเทศเพื่อนบ้าน โดยข้ามสะพานมิตรภาพไทย-ลาวแห่งที่1 มุ่งสู่นครหลวงเวียงจันทร์ โดยใช้เวลาเพียง 2 ชั่วโมงเศษในการเดินทาง จุดเริ่มต้น แสงอรุณของวันใหม่อากาศเย็นสบายกำลังดี ฉันและเพื่อนกำลังเตรียมตัวเดินทางไปเมืองหลวงพระบางโดยรถโดยสารนครหลวงเวียงจันทน์-หลวงพระบาง การเดินทางรอบนี้กินเวลาไปกว่า 14 ชั่วโมง ผ่านป่าเขา พื้นที่การเกษตร...

    ช้างน้อยในกำมือนาย

    “ช้างกูอยู่ไหน...” วลีเด็ดจากภาพยนตร์ไทยเรื่อง ต้มยำกุ้ง ที่ปลุกกระแสการลักลอบค้าช้างข้ามชาติ และภาพยนตร์คนเลี้ยงช้างอย่างเรื่อง ช้างเพื่อนแก้ว ที่ถ่ายทอดความผูกพันของคนกับช้าง และการนำช้างเข้าสู่วงการของธุรกิจใช้แรงงานต่างๆ ซึ่งกฎหมายเกี่ยวกับช้างในสมัยนั้นยังไม่ได้คุ้มครองและปกป้องช้างเท่าที่ควร แต่จากวันนั้นจนถึงวันนี้เห็นทีจะยังคงมีปัญหาที่เกี่ยวกับช้างอยู่ไม่จบสิ้น แสดงให้เห็นว่ากฎหมายที่คุ้มครองสัตว์ป่าในบ้านเรานั้นมีความล้าหลังอยู่มาก ช้างเร่ร่อน ช้างเลี้ยงคน คนเลี้ยงช้าง กับบริบททางสังคมที่เขาไม่สามารถอยู่ในป่าได้อย่างผาสุกอีกต่อไป สาเหตุสำคัญมาจากมนุษย์เราบุกรุกพื้นที่ป่า อันเป็นที่อาศัยของช้าง นำไปสู่ปัญหาที่ช้างป่าบุกรุกพื้นที่ทำกินของเกษตรกร และการฆ่าช้างเอางาของกลุ่มนายทุนที่หากินกับอวัยวะของสัตว์ป่า ปัญหาต่างๆ นี้จึงนำไปสู่การแก้ไขที่เกิดขึ้นในรูปแบบของมูลนิธิ และโครงการต่างๆ ที่เกี่ยวข้อง ถิ่นกำเนิดช้าง โครงการนำช้างคืนถิ่น รับช้างเร่ร่อนและควาญช้างให้กลับคืนสู่บ้านเกิด อย่างที่หมู่บ้านตากลาง...

    อัญมณีเปลือกหอยแห่งท้องทุ่ง

    เมื่อทรัพยากรธรรมชาติอย่างหอยเชอรี่ ซึ่งเป็นศัตรูข้าวของชาวนา และเป็นปัญหาที่เกษตรกรแก้ไม่ตกมาโดยตลอด จนกระทั่งมีโครงการอบรมวิชาชีพของโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ซึ่งเป็นการนำเปลือกหอยเชอรี่มาแปรสภาพเป็นสิ่งของประดับ ที่ช่วยสร้างรายได้ให้กับคนในชุมชนบ้านดอนสวน ต.ท่าขอนยาง อ.กันทรวิชัย จ.มหาสารคาม เปลือกหอยสีน้ำตาลอ่อนที่ดูไร้ค่า ไร้ประโยชน์ ถูกประดับบนแจกัน กล่องใส่ทิชชู จนเกิดเป็นลวดลายต่างๆ สวยงามสร้างมูลค่าเพิ่มให้กับตัวสินค้า ใส่ความตั้งใจของชาวบ้านที่ช่วยกันประติดประต่อเปลือกหอยทีละชิ้นๆ อย่างประณีตและชำนาญ จุดเริ่มต้นของเปลือกหอยสร้างรายได้ ผืนดินที่ถูกปกคลุมด้วยต้นข้าวอันเขียวขจีในวัยกำลังตั้งท้อง มันคือทุ่งนาที่เปรียบเสมือนชีวิตและจิตใจของเกษตรกรไทยทุกคน และนั่นก็เป็นที่อยู่ของศัตรูพืชตัวฉกาจอย่าง “หอยเชอรี่” เช่นกัน เห็นทีจะเป็นตามสำนวนไทยที่ว่า เสือสองตัวอยู่ถ้ำเดียวกันไม่ได้ เพราะหอยเชอรี่นั้นทำลายข้าวในนาจนหมดสิ้น แถมยังส่งกลิ่นเหม็นโชยไปทั่วสารทิศ เราได้พูดคุยกับหญิงวัยกลางคน รูปร่างสันทัดนามว่า แม่อำพร บรรเทา หัวหน้ากลุ่มผู้สูงอายุบ้านดอนสวน เล่าถึงความเป็นไปเป็นมาของโครงการนี้ “คนอีสานนิยมนำหอยเชอรี่มาประกอบอาหาร ส่วนเปลือกก็จะทิ้ง แต่เอาไปทิ้งที่ไหนมันก็เหม็น อีกอย่างหอยเชอรี่มันก็เป็นศัตรูพืช เพราะชอบกินต้นข้าวในนา ต้องหาทางกำจัด แล้วก็ได้อาจารย์จากโรงเรียนสาธิตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม เข้ามาช่วยเพิ่มมูลค่าให้เปลือกหอย และจัดตั้งเป็นกลุ่มประจำหมู่บ้านขึ้น”...

    “บล็อกเกอร์ท่องเที่ยว” อาชีพใหม่มาแรงที่หลายคนใฝ่ฝัน

    ทุกวันนี้ ในโลกแห่งการสื่อสารไร้พรมแดน ผู้คนต่างมีโลกเสมือนจริงอีกใบในหน้าจอสี่เหลี่ยมขนาดพกพา และมีสิทธิ์ในการเลือกตัดสินใจมากขึ้น แน่นอนว่า มีผลต่อความคิด การดำรงชีวิต รวมไปถึงอาชีพสำหรับคนรุ่นใหม่ก็เช่นกัน ในปัจจุบันอาชีพที่หลายคนใฝ่ฝันไม่ใช่แค่ครู ตำรวจ หมอ พยาบาล อีกต่อไป แต่หากเป็นอาชีพที่อิสระ ไม่ต้องอยู่ในกรอบ หนึ่งในอาชีพที่กำลังมาแรงในโลกออนไลน์ก็คือ การเป็น “บล็อกเกอร์” (Blogger) บล็อกเกอร์ หรือ นักสร้างคอนเทนต์ (Content) คือ ผู้นำเสนอเรื่องราวใหม่ๆ...

    แม่กำปอง : จาก “คน  ป่า เมี่ยง” ถึงหมู่บ้านในนิทานที่มีชีวิต

    อากาศเย็นชื้นบวกกับเสียงน้ำตกที่ดังแว่วตลอดเวลาเป็นความรู้สึกแรก ในเช้าวันนั้น เมื่อเงยหน้าสูงจากระดับสายตาเล็กน้อย สายหมอกลอยละเลียดเล่นล้อกับยอดไม้ช่วยแต่งเติมให้ที่นี่มีเสน่ห์น่าหลงใหล  บวกกับภาพของบ้านเรือนบนเนินเขาเหมือนขนมชั้นลดหลั่นไล่ระดับมองดูแล้วช่างสวยงามราวกับหมู่บ้านในเทพนิยาย จึงไม่แปลกใจที่มีคนกล่าวถึงหมู่บ้านแห่งนี้ว่า “แม่กำปอง … หมู่บ้านในนิทาน” บ้านแม่กำปองตั้งอยู่ใน อำเภอแม่ออน จังหวัดเชียงใหม่ บนพื้นที่สูงจากระดับน้ำทะเลนับพันเมตร ความรื่นรมย์ของสภาพอากาศบวกกับผู้คนยิ้มแย้ม เป็นเสน่ห์ที่ทำให้ตกหลุมรักได้ไม่ยาก จนอยากรู้ว่าหมู่บ้านแห่งนี้มีความเป็นมาอย่างไร ทำไมจึงกลายเป็นจุดหมายปลายทางของนักท่องเที่ยวจำนวนมากต้องมาปักหมุดที่นี่ จนได้คำตอบจาก ธีรเมศร์ ขจรพัฒนภิรมย์ อดีตผู้ใหญ่บ้าน ที่ชาวบ้านในหมู่บ้าน หรือในภาษาถิ่นเรียกว่า “พ่อหลวง” คน...

    ปณิดา ยศปัญญา : ความฝันเพื่อพัฒนาสังคม

    ท่ามกลางสังคมที่เต็มไปด้วยผลประโยชน์ การต่อสู้กับอำนาจมืดจากคนที่เหนือกว่าของหญิงสาวผู้หนึ่งได้เริ่มต้นขึ้น ณ ศูนย์คุ้มครองคนยากไร้ จังหวัดขอนแก่น สติและไหวพริบทำให้เธอรวบรวมหลักฐานเอาผิดการทุจริตที่เกิดขึ้นได้อย่างแน่นหนา และสิ่งที่เธอไม่คาดคิดมาก่อนคือการเปิดโปงครั้งนี้นำไปสู่การตรวจสอบการทุจริตอีกหลายๆ กรณีทั่วประเทศ ชั่วโมงนี้คงปฏิเสธไม่ได้ว่าชื่อของหญิงสาวคนนี้ได้บันทึกอยู่บนโลกออนไลน์เสียแล้ว เธอคือ ปณิดา ยศปัญญา หรือแบม หญิงสาววัย 23 ปี รูปร่างตุ้ยนุ้ย แววตามุ่งมั่น ศึกษาอยู่คณะมนุษยศาสตร์และสังคมศาสตร์ สาขาพัฒนาชุมชน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม พัฒนาคน พัฒนาชุมชน เมื่อถามถึงหน้าที่ของนักพัฒนาสังคมกับแบมในฐานะที่เธอเรียนในด้านนี้ แบมเล่าว่า “นักพัฒนาสังคมจะทำงานควบคู่ไปกับนักสังคมสงเคราะห์ แต่ในส่วนของนักพัฒนาสังคมจะเจาะกลุ่มเป้าหมายคือชุมชน...

    วิถีชีวิตกับการกินสมองวัว

      หากจะกล่าวถึงอาหารการกินของคนอีสาน หลายคนคงรู้จัก คุ้นเคย และได้ลิ้มชิมรสกันมาบ้างแล้ว ซึ่งคนอีสานมีวิถีการดำเนินชีวิตที่เรียบง่ายเช่นเดียวกับการรับประทานอาหาร ทั้งนี้เพื่อการดำรงชีวิตอยู่ ให้สอดคล้องกับธรรมชาติและสภาพแวดล้อมของภูมิภาคตน คนอีสานจึงรู้จักแสวงหาสิ่งต่างๆ ที่สามารถรับประทานได้ในท้องถิ่น มาดัดแปลงเป็นอาหารเพื่อใช้ในการดำรงชีวิต ซึ่งวัตถุดิบที่ชาวอีสานนำมาประกอบอาหารจะมีเอกลักษณ์ในการปรุงและวัตถุดิบจำพวกผักพื้นเมืองที่คนในท้องถิ่นนิยมรับประทาน ดร.วิยะดา รัตนเพชร นักวิจัยชำนาญการ สถาบันวิจัยศิลปะและวัฒนธรรมอีสาน มหาวิทยาลัยมหาสารคาม เล่าให้ฟังว่า “ในสมัยก่อนการที่จะล้มวัวต้องเป็นช่วงงานประเพณีหรือพิธีกรรมสำคัญเท่านั้น เพราะไม่ใช่เรื่องง่ายที่จะฆ่าวัวสักหนึ่งตัวและไม่ใช่ว่าอยากจะฆ่าวัวกันทุกวัน แต่มันคือความจำเป็น ซึ่งกว่าจะได้สมองของวัวตัวหนึ่งมันยาก คนอีสานจึงเชื่อว่าสมองวัวเป็นส่วนที่อร่อยและดีที่สุด การกินสมองก็เป็นการบำรุงสมองของเราด้วย” สมองวัว เป็นวัตถุดิบที่พิเศษสุดทั้งราคาและรสชาติ เป็นส่วนที่อร่อยที่สุดของวัว...

    สักการะพระธาตุพนม เชยชมกลิ่นไอรัก

    เข้าสู่เดือนแห่งความรักอย่างเป็นทางการ ในช่วงต้นสายปลายหนาว ก่อนฤดูกาลจะผลัดเปลี่ยนเป็นไอแดดของฤดูร้อนอย่างเต็มตัว จะว่าไปไม่ว่าจะฤดูกาลใดเมืองไทยของเราก็ยังคงสาดไอแดดอันร้อนระอุแผ่ไปทั่วทุกหนทุกแห่งอยู่ดี ฉันออกเดินทางในช่วงก่อนวันวาเลนไทน์ ด้วยเหตุผลที่ว่า ไม่อยากไปช่วงที่มีคนเยอะ และผู้ร่วมเดินทางในครั้งนี้ก็ไม่ใช่คนอื่นคนไกล เป็นคนในครอบครัวที่ฉันรักและเขาก็รักฉัน นั่นก็คือ ย่าของฉันเอง ถ้าพร้อมแล้วเรามาร่วมออกเดินทางไปพร้อมๆ กันเลย กับต้นทาง “มหาสารคาม” สู่ปลายทางที่ “นครพนม” ความเป็นมากับศรัทธาแห่งองค์พระธาตุ แสงแรกของเช้าวันออกเดินทางได้มาเยือน พร้อมกับลมหนาวที่ปกคลุมไปทั่วมหาสารคาม และตลอดเส้นทางจนถึงนครพนม เมืองที่มีอาณาเขตติดกับประเทศเพื่อนบ้านอย่างลาว มีเพียงแม่น้ำโขงเป็นตัวกั้นเขตแดนระหว่างเราเท่านั้น ครั้นเมื่อถึงปลายทางแห่งแรกของทริปนี้ อากาศอันหนาวเหน็บที่เคยฝันไว้ก็เริ่มทุเลาลงเสียแล้ว เหลือเพียงลมหนาวที่โชยมากระทบผิวฉันเบาๆ เท่านั้น และตอนนี้ฉันอยู่...

    ข่าวน่าสนใจอื่นๆ

    ” เจาะ ขุด อุด ถม ” ปิดกั้นทางระบายน้ำ ต้นเหตุน้ำท่วมขังถนนรอบ มมส

    ผอ.กองช่างฯ ชี้เหตุน้ำเจิ่งนองรอบ มมส เกิดจากสร้างถนนแต่ไร้ทางระบายน้ำลงน้ำชี วิศวกรโยธาฯ ย้ำเมืองเติบโตเร็ว ผู้ประกอบการสร้างอาคาร-หอพักขวางทางน้ำ ด้านนักวิชาการสถาปัตย์ฯ วอนเจ้าของที่ดินอย่าแข่งกันถมที่สูงซ้ำเติมปัญหา ควรหันหน้าวางแผนร่วมกัน จากกรณีที่มีการตั้งข้อสังเกตปัญหาน้ำซึมออกมาเจิ่งนองท่วมขัง บนถนนหลายสายรอบมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส) จ.มหาสารคาม ซึ่งไม่ได้มีปัญหาเฉพาะช่วงฤดูฝนเท่านั้น แต่พบน้ำเจิ่งนอนบนถนนเกือบตลอดทั้งปี จนหลายฝ่ายตั้งข้อสังเกตว่าสาเหตุของปัญหานี้เกิดขึ้นเพราะเหตุใด             ผู้สื่อข่าวได้ลงพื้นที่สำรวจพบว่า สภาพถนนพื้นที่รอบมหาวิทยาลัยมหาสารคาม (มมส) พบปัญหาน้ำเจิ่งนองและท่วมขังในหลายพื้นที่ เนื่องจากบริเวณมหาวิทยาลัยมหาสารคาม มีสภาพพื้นที่ทางภูมิศาสตร์ส่วนใหญ่เป็นพื้นที่ลุ่ม และเมื่อมีการปรับปรุงถนนให้มีเหมาะกับการใช้งานที่มากขึ้นเมื่อมีการสร้างมหาวิทยาลัย แต่ถนนส่วนใหญ่ยังไม่มีระบบการวางท่อและทางระบายน้ำที่ดี...

    “YSF” เกษตรกรพันธุ์ใหม่เน้นเกษตรปลอดสารพิษ

    จังหวัดมหาสารคาม ร่วมโครงการ Young Smart Farmer ส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกรรุ่นใหม่ภายใต้แรงสนับสนุนจากกรมส่งเสริมการเกษตร สู่เกษตรกรมืออาชีพ สร้างผลิตภัณฑ์ปลอดสารพิษผ่านการรองรับมาตรฐานจาก GAP ให้มีคุณภาพ และเพื่อความปลอดภัยของผู้บริโภค นายปราโมทย์ วัฒนะ หัวหน้ากลุ่มส่งเสริมและพัฒนาเกษตรกร สำนักงานเกษตรจังหวัดมหาสารคาม กล่าวว่า โครงการเกษตรกรรุ่นใหม่ ( YSF : Young Smart Famer ) ได้เริ่มโครงการเมื่อปี...

    รพ.มหาสารคามเตือนควันจากการเผาขยะเสี่ยงเกิดโรคทางเดินหายใจและมะเร็ง

    การเผาขยะโรงเรียนท่าขอนยางพิทยาคม ส่งผลให้มีเขม่าควันพัดปกคลุมในเขตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ด้านโรงเรียนท่าขอนยางฯ ย้ำจำเป็นต้องเผา เพราะไม่มีที่ทิ้งขยะ ขณะที่โรงพยาบาลมหาสารคามเตือนควันจากการเผาขยะเสี่ยงเกิดโรคทางเดินหายใจและมะเร็ง นายปราการ ไชยรส รองผู้อำนวยการโรงเรียนท่าขอนยางพิทยาคม จ.มหาสารคาม เปิดเผยว่า ทางโรงเรียนมีการเผาขยะจริง โดยภารโรงจะเป็นคนเผา บางวันครูในโรงเรียนก็จะเผาเอง ส่วนใหญ่จะเป็นขยะจำพวกโฟมใส่อาหาร เศษอาหาร และขยะทั่วไป โดยจะเผาขยะในช่วงเวลาหลังเลิกเรียนของทุกวัน เนื่องจากเกรงว่าควันไฟจะกระทบต่อเด็กนักเรียน และจะเผาใบไม้ในช่วงวันเสาร์อาทิตย์ “การเผาขยะของโรงเรียนจะมีเตาเผาอยู่ข้างรั้วติดกับเขตมหาวิทยาลัยมหาสารคาม ทำให้ฝุ่นควันหนา พัดเข้าปกคลุมในเขตมหาวิทยาลัย แต่ก็จำเป็นต้องเผาเพราะไม่มีที่ทิ้งขยะ เนื่องจากเทศบาลตำบลท่าขอนยางไม่ได้มาเก็บขยะให้โรงเรียน ซึ่งขยะในเขตท่าขอนยางก็เยอะแล้ว...